ERMENİ TEHCİRİ TALMATNAMELERİ
< - Geri Dön Eklenen Yorumlar Yorum Ekle 

ERMENİ TEHCİRİ TALİMATNAMELERİ

Önümüzdeki günlerde Ermeni Meselesi tekrar ısıtılıp önümüze sürülecektir. Konu medyada ve kamuoynda  tekrar tartışmaya açılacaktır. Biz de tartışmacılara yardımcı olmak maksadıyla  Ermenilerin Zorunlu Sevk ve İskanı ile ilgili zamanın içişleri Bakanlığınca yayınlanan  Talimatnameleri bir kere daha hatırlatmak istedik.  Bu talimatname ile "Soykırım" nasıl yapılmış  biz anlayamadık. Anlayan varsa lütfen bize de anlatsın.

Sevk ve İskan hakkında  Talimatnameler

 Bu konuda iki Talimatname vardır. Bunlardan birincisi sevk edilen Ermenilerin  iskân ve iaşeleriyle ilgilidir.

 Savaş Hali ve olağanüstü siyasî zorunluluklar dolayısıyla başka yerlere nakledilen Ermenilerin İskan ve İaşeleri ile diğer konular hakkında yönetmeliktir[1]

 1. Nakli gerekli olanların sevklerinin sağlanması yerel yöneticilerin görevidir.

2. Nakledilen Ermeniler taşınabilir bütün mallarını ve hayvanlarını beraberlerinde götürebilirler.

3.  İskan yerlerine sevk edilen Ermenilerin yol boyunca can ve mallarının korunmasıyla iaşe ve dinlenmelerinin sağlanmasından gidiş yolları üzerinde bulunan yerel görevliler sorumludur. Bu konuda meydana gelecek ihmal  ve ilgisizlikten sırasıyla bütün görevliler sorumludur.

4.  Belirlenen iskan yerlerine ulaşan Ermeniler duruma ve yere göre ya mevcut köy ve kasabalarda ayrı ayrı inşa edilecek evlere ya da hükümet   tarafından belirlenecek yerlerde kurulacak köylere yerleştirileceklerdir. Köylerin sağlık şartlarının uygun olmasına ve tarım ve gelişmeye uygun yerde kurulmasına özelikle dikkat edilecektir.

5.  İskan bölgelerinde köy kurulmasına elverişli, boş, sahipsiz ve devlete ait arazi bulunmaması durumunda kamuya ait çiftlik ve köylerin iskan için tahsis edilmeleri uygundur.

6. Ermenilerin yerleştirilecekleri köy ve kasabalarla yeniden kurulacak Ermeni köyleri sınırlarının Bağdat demiryolu ile birleşme hatlarından ve diğer demiryolu hatlarından en az 25 Km uzaklıkta bulunması şarttır.

7.  Köy ve kasabalara ilave olarak yerleştirilen Ermeniler ile yeni kurulan köylere yerleştirilen Ermenilerin nüfus kütüklerine esas olabilecek bir şekilde düzenli olarak kayıt edileceği ve her ailenin ismi, lakabı, yaşı, sanatı, geldiği ve yerleştirildiği yer ile aynı şekilde ailesini oluşturan aile fertlerinin isim ve yaşlarını gösteren bir defter düzenlenecektir.

8. Belirlenen yere yerleştirilen bir kimsenin bağlı bulunduğu komisyondan alınmış  izni olmadan ve yerel güvenlik makamlarından özel belge almamadan başka yerlere gitmesi yasaktır.

9. İskan edilecekleri yerlere varan Ermenilerin kesin olarak yerleştirilmelerine kadar geçecek olan sürede iaşeleri, ayrıca, muhtaç durumda olanların  evlerinin inşası  için gerekli harcamalar yerel makamlar tarafından  göçmen ödeneğinden sağlanarak yapılacaktır.

10. İaşe ve İskan işlerinin hızlı olarak yürütülmesi ve  bunların sağlıklarının korunması ve rahatlarının sağlanmasına ilişkin hususların yerine getirilmesinde, sorumluluk  o bölgenin en üst mülkî idarecilerine ait olmakla birlikte göçmen komisyonları sorumludur. Göçmen komisyonu bulunmayan yerlerde Göçmen Tüzüğüne uygun olarak yeniden kurulması  gereklidir.

11. İaşe ve İskan işlerinin sağlanması ve hızlı olarak yürütülmesi ve göçmenlerin yeterince sevki; iaşe ve iskan memurlarının tayini bakanlıktan izin alınmak şartıyla mutasarrıf ve valilere aittir.

12. İskan edilen her aileye daha önceki iktisadi durumları ve şimdiki ihtiyaçları göz önüne alınarak yeterli miktarda arazi verilecektir.

13. Arazinin seçimi ve dağıtılması Göçmen Komisyonlarınca gerçekleştirilecektir.

14. Belirlenen arazinin sınırı ve dönümü tespit edildikten sonra geçici bir belge karşılığında sahiplerine verildikten sonra tapu ve emlak işlemlerine esas oluşturacak düzenli bir şekilde özel defterine kayıt edilir.

15. İhtiyaç sahibi olan çiftçi ve meslek sahiplerine uygun miktarda sermaye ya da âlet ve edavat verilecektir. 10   Haziran 1915

Sevk edilen Ermeni ailelerinin İskan ve İaşeleri hakkındaki bu talimattan sonra,  valiliklere ikinci bir talimat daha gönderilmiştir.  34 maddelik daha geniş kapsamlı bu talimat  sevk edilen Ermeni ailelerine ait olan  taşınmaz mal ve arazilerin idare usulü hakkındadır. Şimdi de bu talimatı görelim:

 

 

 Harp hali ve olağanüstü siyasi zorunluluklar dolayısıyla başka yerlere nakledilen Ermenilere ait mal, mülk ve arazilere uygulanacak idare hakkında yönetmeliktir[2].

 Madde 1. Başka bir yere nakli yapılan Ermenilere ait  emlak  ve terk edilen araziler ile diğer hususların bu yönetmelik hükümlerine göre idare ve yürütülmesinde görevli daireler  ve yetki dereceleri, aşağıdaki maddelerde yazılı olan ve özel surette teşkil edilmiş komisyonlara aittir.

Madde 2. Bir köy veya kasabanın tahliyesinden sonra nakledilenlere ait ve içinde eşya bulunan bütün binalar idare komisyonu tarafından uygun görülecek memur veya özel heyet tarafından derhal mühürlenerek koruma altına alınacaktır.

Madde 3. Koruma altına alınan eşyanın cins, miktar, takdir edilen kıymetleri, sahiplerinin isimleri ile ayrıntılı olarak kaydedildikten sonra kilise, okul, han, gibi depo olmaya elverişli yerlere naklettirilip, sahipleri belli olacak şekilde ayrı ayrı konularak korunmasına özen gösterilecek ve eşyanın nitelik ve niceliği ile sahiplerini, alındığı ve korunmakta olduğu yerleri gösterir bir kayıt defteri düzenlenerek, aslı yerel idareye ve onaylı sureti Terk Edilmiş Mülkler Komisyonuna verilecektir.

Madde 4. Sahibi bilinmeyen taşınabilir mallar, eşyanın bulunduğu köy adına kaydedilerek korunacaktır.

Madde 5. Mevcut taşınabilir mallar arasında, bozulması muhtemel olan eşya ile hayvanlar, komisyonun uygun göreceği bir heyet tarafından, açık artırma ile alenen satılarak, bedeli, sahibi tesbit edilemediği  takdirde sahibi adına, değilse eşyanın bulunduğu köy veya kasaba adına emanet olarak mal sandıklarına teslim edilecektir. Satılan eşyanın cins, miktar, kıymet, ait olduğu yer, müşterisi ve satış bedeli ayrıntılı olarak özel deftere kaydedilerek, evrak, artırma heyeti tarafından onaylanacak ve açıklandığı gibi bir kayıt defteri düzenlenerek, aslı yerel idareye ve onaylı sureti Terk Edilmiş Mülkler Komisyonu’na verilecektir.

Madde 6. Kiliselerde mevcut eşya, resim ve mukaddes kitaplar deftere kaydedilip, tutanağa eklenerek oldukları yerde korunmalarına özen gösterilecek ve daha sonra kilisenin bulunduğu köy halkının iskan edildiği yere idareciler aracılığı ile gönderilecektir.

Madde 7. Nakledilen halktan her birine ait taşınmaz mal, mülk ve terk edilen arazinin cins, tür, miktar ve kıymetleri isimleri ile kaydedilecek ve her köy ve kasabaya ati taşınmaz mal, mülk ve terk edilen arazi cetvelleri düzenlenerek idare komisyonuna verilecektir.

Madde 8. Taşınmaz mal, mülk ve terk edilen arazide ürünler ve ekili yerler bulunduğu takdirde, komisyon tarafından uygun görülecek şahıslardan oluşan bir heyet tarafından açık arttırma yoluyla satılarak, bedelleri sahipleri adına emanet olarak mal sandığına teslim edilecek ve bir tutanak düzenlenerek, aslı yerel idareye ve onaylı sureti de idare komisyonuna verilecektir.

Madde 9. Ekili yerlere ve mevcut ürünlere müşteri bulunamadığı takdirde, kefalet ve sözleşme karşılığında yarı yarıya paylaşma yoluyla isteyenlere verilmesi uygun olup, bu şekilde olan kira veya satıştan elde edilecek miktarlar dahi sahipleri adına mal sandıklarına teslim edilecektir.

 

 

Madde 10. Nakledilen halka ait taşınmaz malların kullanılmasına ilişkin olarak sahipleri tarafından ayrıldıktan sonra düzenlenen vekâletnamelerin üzerine hiçbir işlem yapılmayacaktır.

Madde 11. Tahliyesi gerçekleştirilen köylere göçmen yerleştirilecek ve mevcut evler ve arazi, her ailenin ihtiyaç ve tarımsal olanağı dikkate alınarak geçici belgelerle göçmenlere dağıtılacaktır.

Madde 12. Yerleştirilen göçmenlerin nüfus kayıtlarına esas olabilecek düzenli ve ayrıntılı bir şekilde, hane olarak isimleri, geliş yeri, iskan tarihi, iskan yeri deftere kaydedilecek, kendilerine verilen ev ve arazilerin cins, tür, miktar, değer ve yeri ayrıca deftere kayıt edilerek, iskanları sağlanıp kendilerine verilen taşınmaz mal, mülk ve arazi miktarını gösteren birer belge ellerine verilecektir.

Madde 13. Köylerde bulunan bina ve dikili ağaçların iyi korunmasından o köye yerleştirilen göçmenler silsile yoluyla (müteselsilen) sorumlu olduklarından dolayı, tahrip edildiğinde kimin tarafından yapıldığına bakılmayarak, bedeli köylünün hepsine ödettirilip, bu işi yapanlar hemen köyden uzaklaştırılır ve göçmenlere sağlanan haklardan mahrum edilir.

Madde 14. Göçmen iskanından sonra arta kalan köylere, civarda bulunan göçer aşiretler iskan edilecek ve haklarında aynen göçmen muamelesi yapılacaktır.

Madde 15. Şehir ve kasabalarda tahliye edilen evlere tercihan şehirli ve kasabalı göçmenler yerleştirilerek önceki iktisadî ve malî durumları ile imar kabiliyetleri göz önüne alınmak şartıyla kendilerine yeterli miktarda arazi verilecektir.

Madde 16. Dükkân, han, fabrika, hamam, ambar gibi gelir getiren mallarla göçmenlerin oturmasına elverişli olmayan binaların ve göçmenlere dağıtıldıktan sonra geri kalan veya 18’inci maddede gösterildiği gibi, göçmenlerin meşguliyetleri ve mesleklerine göre dağıtılanların dışında kalan mülkün idare komisyonları veya onların gözetimi altında o yerin mülkî ve malî memurlarının başkanlarından oluşacak bir heyet tarafından açık artırma ile satılması uygundur.

Madde 17. Şehir ve kasabalara yerleştirilen göçmenlerin nüfus kayıtlarına esas olabilecek bir düzen içinde isim defterleri ile kendilerine verilen arazinin tür, miktar ve kıymetini gösteren bir defter tutulacaktır.

Madde 18. Şehir ve kasabalar ile çevresinde bulunan bağ, bahçe, portakallık, zeytinlik ve bunlara benzer taşınmaz mal, mülk de imara ve korunmasına gücü yeten kişilere, senet vermek ve kefil göstermek şartıyla, imar yeteneklerine göre ihtiyaçları oranında göçmenlere dağıtılabilecek ve kimlere ne miktar mal, mülk,ve arazi verildiği,özel defterine kaydedildikten sonra verilme sebebini açıklayan birer belge kendilerine verilecektir. Bunlardan, göçmenlere dağıtılamayan ve verilemeyenler 16’ıncı maddeye göre açık artırma ile satılacaktır.

Madde 19. İl içinde bulunup yerel idarenin izni ve uygun bulmasıyla veya İçişleri Bakanlığının emri üzerine diğer illerden özel bir yazı ile gönderilen göçmenler ayrı tutulmak üzere, tahliye edilen köy ve kasabalara göçmen sıfatıyla yerleştirilecek olan veya yerleştirilmesini isteyen kişilerin göçmen sıfatını taşıdıklarını ve başka tarafa sevk ve iskan edilmediklerini veya göçmenlerden olup oralarda iskanları yapılmak üzere özel olarak gönderildiklerini belirten resmî belgeleri göstermeleri şarttır.

Madde 20. Satın alacak talipli bulunmayan taşınmaz mal, mülk ve arazinin imar ve korunmasında kusurlarından dolayı meydana gelecek tahribatın ve verilecek zararların tazminini taahhüt etmek ve bu konuda kuvvetli bir kefil göstermek şartıyla, iki seneyi geçmemek üzere istekli olanlara kiralanması uygundur.

Madde 21. Gerek satılan ve gerek kira ve yarı yarıya paylaşmak suretiyle verilen mal, mülk ve arazinin tür, miktar, yer, satış ve kira bedeli ile kiracı ve alıcısını gösteren döküm cetvelleri düzenlenecektir.

Madde 22. Satış bedeli ve kiradan elde edilen miktarlar, sahipleri  adına emaneten mal sandıklarına bırakılarak daha sonra yapılacak duyuruya göre sahiplerine verilecektir.

Madde 23. Tahliye edilen köy ve kasabalarda mevcut bütün terk edilen malların bu yönetmelik hükümlerine göre idaresi ve yürütülmesi doğrudan doğruya Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonlarına aittir.

Madde 24. İdare komisyonları terk edilen malların idaresi konusunda doğrudan doğruya İçişleri Bakanlığına bağlı olacaklar, ancak oradan alacakları emirler dairesinde görev yapmakla yükümlü olup, bu konuda aldıkları ve uygulayacakları kararlardan ve uygulamalardan yerel idareye de haber vereceklerdir.

Madde 25. yönetmelik hükümlerinin uygulanmasıyla terk edilen malların korunmasının sağlanması ve idaresi konusunda gerekli komisyon ve heyetin teşkili, İçişleri Bakanlığından izin alınması şartıyla, maaşlı memurlar istihdamı, İçişleri Bakanlığından alacakları emirler ile bu yönetmelik hükümlerine göre yönerge ve açıklama yazıları düzenlenmesi, Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonlarına aittir. Düzenlenen yönerge ve açıklama yazılarının birer sureti valilik makamına gönderilecektir.

Madde 26. Tahliye edilen yerlere iskân için göçmen sevki ile bunlara ait  ayrıntılı işlerin yapılması, göçmen komisyonuna ve memurlarına ait ise de bu gibi yerlere yapılacak iskân işlemlerinin hızla gerçekleştirilmesi ve düzenlenmesi ve genel iskân işlerinin incelenmesi, denetimi ve bu konuda yerel idare ile görüşülerek kararların alınması ve uygulanması, Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonlarının görev ve yetkilerindendir.

Madde 27. Komisyon, gözlemleri ve incelemeleri sonucu aldığı kararlar kapsamında yaptıkları işlemin özetini, en az 15 günde bir bakanlık makamına ve valiliğe bildirmekle yükümlüdür.

 

 

Madde 28. Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonlarının, mallarının idaresi konusunda, bu yönetmelik hükümlerine göre yapılacak bildiri ve yazılı tebliğlerinin yerel idare memurları tarafından yerine getirilmesi mecburi görevidir.

Madde 29. Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonlarının üyeleri tayin edildikleri bölgede mevcut mal, mülk ve terk edilmiş arazinin idare ve korunmasıyla, hesap işlerinden ortaklaşa sorumludur.

Madde 30. Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonları özel olarak tayin edilen bir başkan ile biri idare memurlarından diğeri maliye memurlarından olmak üzere iki üyeden meydana gelir.

Madde 31. Haberleşme, başkan tarafından veya başkanın vekil bırakacağı üye tarafından başkan adına yapılır.

Madde 32. Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonu başkanı, uygun gördüğü üyeyi, bu yönetmelikte mevcut bir konunun incelenmesi, denetimi ve yürütülmesiyle görevlendirebilir.

Madde 33. Terk Edilmiş Mülkler İdare Komisyonları başkanlarının, göçmenlerin ödeneklerinden verilmek üzere günlük birer buçuk ve üyelerine de birer lira tahsis olunduğu gibi görev dolayısıyla seyahate çıktıklarında özel ödenekten ayrıca yol parası dahi alırlar.

Madde 34. Komisyon tayin edilmeyen ve gönderilmeyen illerde bu yönetmelik hükümlerinin uygulanması yerel idare merkezlerine aittir.                10 Haziran 1915

 

 

 Yayınlanan yönetmeliklerden (Talimatnâme)  açıkça anlaşılacağı gibi  Ermeni yurttaşların  daha güvenli güney bölgelerine  sevk ve iskanını uygun gören ve hemen uygulamaya başlayan  hükümet,  sevk ve iskânın mümkün olduğu kadar sorunsuz gerçekleşebilmesi için en ince detayları bile göz ardı etmeyen  iki yönetmelik yayınlamıştır. Bu yönetmeliklerle sevk edilen Ermeni yurttaşların sevklerinin kimler tarafından hangi esaslar dahilinde yapılacağı yanında sevk edilenlerin taşınır ve taşınmaz mallarının nasıl saklanacağı veya nasıl  değerlendirileceği husus da açıkça belirtilmiştir. İki nüsha halinde kayıtları tutulan bu malların kaybolması veya başkaları tarafından gasp edilmesi  veya kullanılması hiçbir surette mümkün değildir. Kullanılma hali ancak bedeli karşılığında mümkündür.

 

 



[1] Arşiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri, Genelkurmay Başkanlığı ATASE yayınları, C.I. Ankara 2005, s.427 (Sdeleştirilerek verilmiştir. D.Y.)

[2] Arşiv Belgeleri ile Ermeni Faaliyetleri, Genelkurmay ATASE yayınları, Ankara 2005, s. 433-434 (Sadeleştirilerek verilmiştir. D.Y.)

< - Geri Dön

ÖZ GEÇMİŞ
İLETİŞİM
ZİYARETÇİ DEFTERİ
DİĞER BAĞLANTILAR
ANASAYFA
Vefat ve Teşekkür
GERİ DÖN
Ziyaretçiler
Toplam :   1695187
Bugün :   139
Aktif :   139

Örnek Köy


Anasayfa | Makalelerim | Kitaplarım | Güncel | Anketler | Yazılarım | Tartışalım | İletişim | Ziyaretçi Defteri | Öz Geçmiş

Web Tasarım: www.linearyazilim.com